Pytania komisji do prezentacji maturalnej

1. Temat: Motyw marzyciela – Marzyciele… – potrzebni, czy zbyteczni światu? Rozważ problem na wybranych przykładach

Postacie, lektury:
- Ikar
- Kordian
- Santiago (“Alchemik”)
- “Dedal i Ikar” Herberta
- “Trzeba marzyć” Kofty”

Jakie pytania może zadać komisja?
a)W jakich epokach literackich pojawiało się wielu marzycieli – bohaterów? Dlaczego? Jacy byli?
b) Proszę porównać mit o Dedalu i Ikarze z wierszem Herberta.
c) Proszę porównać marzycielstwo romanyczne i pozytywistyczne. Co je dzieli a co łączy?
d) Która pozycja z literatury przedmiotu przydała się Panu/Pani najbardziej?

2. Temat: Motyw śmierci - Śmierć i jej wpływ na życie innych. Omów zagadnienie na przykładzie literatury i filmu.

Lektury:
- Treny- J. Kochanowskiego,
Tatarak i Brzezina – J. Iwaszkiewicza
- film – Niebieski -  reż. Kieślowskiego
- film -Tatarak – reż. Wajdy. J

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Która śmierć zrobiła na Pani większe wrażenie – literacka czy filmowa? Dlaczego? (na przykładzie “Tataraku”)
b) Proszę porównać światopogląd Kochanowskiego jako renesansowego poety i “osieroconego” ojca.
c) Jak śmierć wpływa na życie bohaterów utworów literackich? Proszę przedstawić dwa różne stanowiska.
d) Dlaczego postanowiła pani porównać opowiadanie Iwaszkiewicza z filmem Wajdy?

3. Horror jako gatunek – Na podstawie wybranych przykładów literackich omów
wyznaczniki gatunkowe horroru.

Lektury:
-  M. Shelley, Frankenstein
- B. Stoker, Drakula
- S. King, Lśnienie,
- D. R. Koontz, Opiekunowie,
- G. Masterton, Sfinks,


Jakie pytania może zadać komisja?

a) Skąd wybór tego teamtu? JEst Pan zainteresowany gatunkiem horroru? Dlaczego?
b) Który z utworów literackich uważa Pani/Pan za najlepszy przykład gatunku horroru?
c) Czy uważa Pani, że horror jako gatunek należy do literatury wysokiej czy niskiej (popularnej)?
d) Czym różnią się dzisiejsze horrory od tych dziewiętnoastowiecznych?


4. Temat: Motyw przemijania - Przedstaw motyw przemijania w wybranych utworach różnych epok.

Lektury:
- Biblia (“Księga Koheleta”)
- Jan kochanowski (“Do gór i lasów”)
- Mikołaj Sęp-Sarzyński (sonet: “O
nietrwałej miłości rzeczy świata tego”)
- Daniel Naborowski (“Krótkośc żywota”)
- Adam Mickiewicz (“Pan Tadeusz”)
- Wisława Szymborska (“Nic dwa razy”)

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Dlaczego motyw przemijania tak częśto pojawia się w literaturze?
b) W jakich innych utworach literackich motyw przemijania odgrywa ważną rolę?
c) Proszę scharakteryzować przemijanie jako motyw w baroku.
d) Dlaczego wybrał Pan/i ten temat?

5. Temat: Motyw matki - Macierzyństwo jest nie tylko piękne, ale przede wszystkim trudne.

Lektury:
- Biblijna Maryja – jako matka cierpiąca
- Bogurodzica
- Lament Świętokrzyski
- Pieta – Michał Anioł
- Dym – M. Konopnickiej
- Dziady cz. III – A. Mickiewicza
- J. Słowackiego – Do matki
- Ręce – J. Twardowskiego
- obrazy S. Wyspiańskiego i O. Bozńaskiej
-  G. Zapolska – “Moralność pani Dulskiej”

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Proszę porównać postać matki w “Dymie” Konopnickiej i “Moralności Pani Dulskiej”.
b) Jakie inne wiersze Słowackiego były lub mogły być dedykowane matce?
c) Czy motyw matki ukazany w “Dziadach” jest podobny do obrazu biblijnego? W jaki sposób?
d) Który z powyższych przedstawień macierzyństwa spodobał się panu/i najbardziej? Dlaczego?


5. Temat: Motyw Fortuny – Człowiek wobec Fortuny, czasu i śmierci w poezji Jana Kochanowskiego.

Lektury:
- Pieśni,
- Fraszek i Trenów.
- Pozdrawiam,
- Patrycja

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Proszę scharakteryzować ogólnie światopogląd renesansowego artysty.
b) Z jakich wzorów czerpał Kochanowski w swojej twórczości?
c) Czy można powiedzieć, że światopogląd Kochanowskiego uległ zmianie? Dlaczego tak/nie? W jakich okolicznościach?
d) Proszę opisać cechy charatkerystyczne gatunku pieśni/trenów/fraszek.

6. Temat: Co zawdzięczam lekturze nowel Prusa i Sienkiewicza?

Lektury:
- H.sienkiewicz – “Janko muzykant”,
“Sachem”, “Z pamiętnika poznańskiego
nauczyciela”, “Latarnik”
- B.Prus -”Antek”,”Katarynka”,
“Kamizelka”,”Z legend dawnego Egiptu”

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Jakie inne utwory napisane przez tych pozytywistów miały wpływ na światopogląd Polaków?
b) Dlaczewgo pozytywiści często posługiwali się nowelą jako gatunkiem literackim?
c) Jakie hasła programowe głosili pozytywiści w nowelach? (na przykładzie wybranej/ych lektur)
d) Które nowele podobają się Panu/i najbardziej – Prusa czy Sienkiewicza. Dlaczego?

7. Temat: Motyw przyrody – Na podstawie wybranych utworów mam napisać funkcje i cechy krajobrazu.

Lektury:
- Świtezianka – Mickiewicz
- Stepy Akermańskie – Mickiewicz
- Bakczysaraj – Mickiewicz
- Pan Tadeusz – Mickiewicz
- Cierpienia Młodego Wertera – Goethe

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Jak nazywa się kierunek artystyczny, w którym emocjom bohatera towarzyszy “podobny” im krajobraz? Proszę opisać ten kierunek w literaturze i podać przykład.
b) Wybrał/a Pan/i mickiewiczowskie krajobrazy romantyczne. Dlaczego?
c) Proszę określić cechy kraobrazu w tworczości Mickiewicza.
d) Dleczego postanowił/a Pan/i zestawić krajobraz z “Wertera” i twórczości Mickiewicza?

8. Temat: Bohater niezdecydowany – odwołaj się do przykładów literackich różnych epok.

Lektury:
- Dostojewski Fiodor – Zbrodnia i Kara
- Szekspir William – Hamlet
- Słowacki Juliusz – Kordian
- Conrad Joseph – Lord Jim

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Czy wybór moralny Halmeta jest trudny? Proszę uzasadnić.
b) Jakich innych bohaterów zniezdecydowanych można znaleźć w literaturze?
c) Proszę porównać Kordiana i Hamleta – czy są do siebie podobni? (por. szczególnie sceny wahania – przed zabójstwem)
d) Proszę przedstawić światopogląd bohatera Dostojewskiego. Czym dla niego był brak zdecydowania?

Matura ustna z języka polskiego – 2010 – pytania komisji

JAKIE PYTANIA ZADAJE KOMISJA?

Dziś kolejna odsłona pytań komisji podczas matury ustnej. Mam nadzieję, że i tym razem pomogą w prezentacji maturalnej.

Jeśli macie ochotę dowiedzieć się jakie pytania może zadać komisja do waszej prezentacji maturalnej, piszcie do mnie LISTY DO POLONISTY lub komentarze pod notkami na temat matury ustnej.

Jeśli jesteście już po egzaminie – dzielcie się w komentarzach pytaniami, które zadała komisja. To pomoże innym maturzystom!

Mam nadzieję, że prezentacja maturalna pójdzie wam dobrze. Właściwie nie mam nadziei – jestem pewna, że wszystko pójdzie gładko!

1. Temat: Motyw ojca w literaturze i sztuce.

Lektury:
- “skąpiec” – Molier
- “chłopi” – Reymont
- “ojciec Goriot” – Balzac
- “Cześć Tereska” (film)
- mitologia – Saturn który stworzył świat

Jakie pytania może zadać komisja?
a) Czy można znaleźć podobieństwa/różnice pomiędzy Saturnem a biblijnym Bogiem? Jakie?

b) W jakich innych lekturach motyw ojca ma bardzo duże znaczenie?

c) Zarówno Borynę jak i Harpagona można uznać za skąpców (wobec dzieci). Proszę omówić ich stosunek do potomstwa i wyjaśnić powody, dla których są oni “skąpi”.

d) Dlaczego wybrał/a Pan/i film “Cześć Tereska” do omawiania motywu ojca?

2. Temat: Motyw śmierci w literaturze.

Lektury:

1. “Opowiadania” – Borowski
2. “Pieśń o Rolandzie”
3. “Oskar i pani Róża” – E.-E. Schmitt
4. “Romeo i Julia” – W. Szekspir
5. “Kot w pustym mieszkaniu” – W. Szymborska

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Jak przedstawiana jest śmierć w znanej przez Pana/Panią literaturze wojennej?

b) Jak się Panu/Pani wydaje, dlaczego Szymborska bohaterem swojego wiersza uczyniła kota?

c) Czym różni się  śmierć przedstawiona w “Pieśni o Rolandzie” i “Opowiadaniach” Borowskiego?

d) W jakich epokach literackich motyw śmierci dominował w literaturze? Dlaczego?

3. Temat: Motyw artysty w literaturze.

Lektury:

- mit o Orfeuszu
- “Nad Niemnem” -  Orzeszkowa
- „Evviva l’arte!” – Tetmajer
- “Dziennik geniusza” Dali
- “Cudzoziemka” – Kuncewiczowa
- “Ja chciałbym być poetą” – Bursa

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Jakie podobieństwa/różnice można znaleźć w postaci poety modernistycznego i współczesnego?

b) Jakie poglądy na temat artysty i jego zadań miał Zygmunt Korczyński? Dlaczego nie podobały się jego matce?

c) Jaki powinien być wg Pani/Pana  współczesny artysta?

d) Czy Różę można nazwać “Cudzoziemką” również w świecie sztuki (jako artystkę)? Dlaczego?

Motyw śmierci – prezentacja maturalna

Motyw śmierci nie wydaje się trudny do omówienia. Jednak co zrobić, żeby prezentacja była nie tylko “merytoryczna”, ale również ciekawa? Jak wybrać niebanalne książki do motywu śmierci w poezji współczesnej ? Oto podpowiedź.

Motyw śmierci jest w poezji współczesnej bardzo często poruszany. Można go rozpatrywać na przykładzie poezji wojennej Baczyńskiego, Gajcego, czy też tej z lat 50-tych, która do wojny nawiązuje. Nie kryjmy jednak tego: tak zrobią wszyscy! Ja mam inną propozycję: Warto  zaskoczyć komisję poezją najnowszą.

Bardzo dobrym przykładem jest tu poezja Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, chociażby wiersz, który zaczyna się od frazy: “zanim odkryłem twoją śmierć w pokoju / na dziesiątym piętrze”. Śmierć jest w wierszach Dyckiego bardzo mocnym motywem. Można powiedzieć, że tematem przewodnim. Śmierć ta, choć zupełnie współczesna, niesie w sobie domieszkę ludowego zabobonu. W poezji Tkaczyszyna mamy bowiem do czynienia z łączeniem i spajaniem rzeczy nowych ze starymi. Śmierć przyjaciela (kiedyś), łączy się z obrazem umierającej (obecnie) matki. Te łączą się z odwiecznym umieraniem Dyckich, Hryniawskich i Bojarskich. Śmierć jest indywidualna i zbiorowa, intymna i publiczna… Przede wszystkim jednak  – uniwersalna i powszechna.

Innymi wierszami, które dotykają kwestii śmierci są późne wiersze “starych” poetów: Miłosza, Szymborskiej i Herberta. Kogo pytać o umieranie i starość, jak nie starszych osób, które bardzo wiele przeżyły? Tu warto rozważyć myśl o prezentowaniu całego tomiku. Dobrym przykładem są tu “To” i “Druga przestrzeń” Czesława Miłosza, “Tutaj” Wisławy Szymborskiej czy “Epilog burzy” Zbigniewa Herberta. Tu idealnym wyborem okazuje się też “Mapa pogody” Jarosława Iwaszkiewicza czy jego “Lato 1932″. Ten ostatni tom, choć wydany w 1933 roku (drugie wydanie w 1980 roku), to dojrzałe studium, w którym śmierć zajmuje ważne miejsce.

Niebanalnie o motywie śmierci można również mówić na przykładzie “Wywiadu” Mirona Białoszewskiego (wiersz), w którym odnosi się on do średniowiecznego utworu “Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią”.

Dostałam ostatnio pytanie o książkę Hanny Krall, pt.: “Zdążyć przed Panem Bogiem”. Moja korespondentka głowiła się nad tym, w jaki sposób zrozumieć Marka Edelmana – jako człowieka, lekarza, Żyda z getta. Zadała mi kilka pytań. Czy przeżycia z getta wpłynęły na wybór kariery Edelmana – zostanie lekarzem? A może większy wpływ na życie bohatera miały samobójstwa, które widział w getcie? Co znaczy, że dla niektórych godnie umierać jest z karabinem w ręku, a dla innych, w komorze gazowej? Odpowiedziałam:

Wpływ wojny niekoniecznie sprawił, że Edelman został lekarzem. Spowodował raczej to, że już jako lekarz, był bardziej czuły na ludzkie cierpienie, posiadał więcej empatii. Kwestia “wyboru” śmierci (powstanie a komora gazowa, samobójstwo),  jest przedstawiona w książce Krall niejednoznacznie. Krall (właściwie Edelman) pokazuje, że nie możemy oceniać ludzi, którzy podejmują decyzję o swoim losie. Nie można powiedzieć, że śmierć w powstaniu jest lepsza (szlachetniejsza) od tej samobójczej czy w komorze gazowej. Każda z nich jest równa, bo to “tylko” śmierć. Nie można jej gloryfikować, ponieważ wszyscy, co do jednego, jesteśmy wobec niej równi. Taki właśnie jest przekaz tej przejmującej książki.