Słynne pary kochanków w literaturze – prezentacja maturalna

Otrzymałam dziś pytanie o przyszłą ustną maturę. Cieszy mnie, że tak szybko zabieracie się do pracy. Moja korespondentka pyta mnie o temat: słynne pary kochanków w literaturze i książki, które może wykorzystać.

Pierwszą lekturą, która nasuwa się myśląc o kochankach w literaturze jest “Romeo i Julia” Szekspira. Jest to dobry lecz standardowy wybór. Warto pokusić się o ciekawe ujęcie problemu. Pomysł znajdziecie być może w wypracowaniu Romeo i Julia jako kochankowie wszech czasów.

Inną nasuwającą się propozycją są “Dzieje Tristana i Izoldy”. Tu mówić można nie o parze kochanków, ale o specyficznym “trójkącie” Marka, Izoldy i Tristana, którzy zapętlają się w sytuację bez wyjścia – prawdziwie tragiczną. Przeczytanie o niej w wypracowaniu: rodzaje miłości w “Dziejach Tristana i Izoldy”.

O kochankach wszech czasów można też mówić na przykładzie “Przeminęło z wiatrem” Bronte, “Wichrowe wzgórza” Bronte, “Duma i uprzedzenie” Austen. O ciekawym rodzaju miłości (młody, zakochany w swojej nauczycielce chłopiec) przeczytacie w “Madame” Libery. Dramatycznych emocji dodadzą wam utwory romantyczne: “Giaur” Byrona, “Cierpienia młodego Wertera” i “Fauście” Goethego. Osobiście polecam “Annę Kareninę” Tołstoja.

Matura ustna z języka polskiego – pytania komisji

Matura ustna z języka polskiego – pytania komisji

Dzisiejsza pierwsza notka odpowiada na wasze pytania, które wysłaliście mi za pośrednictwem Listów do polonisty oraz komentarzy. Dotyczą one matury ustnej z języka polskiego, a dokładniej – prezentacji maturalnej i pytań, jakie może zadać komisja. Wszystkie rozpatrywane przeze mnie tematy pochodzą od was. Zapraszam do dalszego przesyłania propozycji.

1. Motyw pracy – rola pracy w życiu człowieka.

Lektury:

- Borowski T. – Pożegnanie z Marią
- Chrostowski W. – Księga Genesis
- Herling-Grudziński G. -  Inny świat
- Kochanowski J. – Pieśń świętojańska o sobótce
- Orzeszkowa E. – Nad Niemnem
- Parandowski J. – Mit o Syzyfie, Mit o Heraklesie
- Prus B. – Powracająca fala
- Rej M. – Żywot człowieka poczciwego
- Reymont – W. Chłopi
- Żeromski S. – Ludzie bezdomni

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Jakie znaczenie miała praca w pozytywizmie?

b) Jakie różnice można znaleźć w pracy przedstawionej w “Innym świecie” i “Opowiadaniach” Borowskiego? Co zapewniała praca?

c) Jakiego wyboru dokonałby/aby Pan/Pani na miejscu Judyma? Praca czy miłość? Proszę uzasadnić.

d) Proszę przedstawić rolę, jaką odgrywa praca w renesansie.

2. Temat: Obrazy getta warszawskiego w literaturze – motyw wojny.

Lektury:

- Krall H. – Zdążyć przed Panem Bogiem
- Nałkowska Z. – Medaliony
- film “Pianista”

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Co według Pana/Pani oznacza tytuł “Zdążyć przed Panem Bogiem”?

b) Czy mówienie i pisanie o zagładzie Żydów miało i ma duże znaczenie dla Polaków? Dlaczego tak/nie?

c) W jakich innych działach (literackich, filmowych, dziełach sztuki) znajdziemy nawiązania do historii warszawskiego getta?

d) Jak przebywanie w getcie wpływało na jego mieszkańców?

3. Temat: Motyw miłości na przestrzeni wieków

Lektury:

- Szekspir W. – Romeo i Julia
- G. Byron – Giaur
- Prus B. – Kamizelka
- Dzieje Tristana i Izoldy

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Proszę porównać cechy miłości średniowiecznej  z tym, jak dzisiaj pojmujemy to uczucie? Czy doszło do zmian w poglądach na ten temat? Jeśli tak, jakich?

b) Jak Pan/Pani uważa, dlaczego Szekspir “zabił” swoich bohaterów? Co chciał w ten sposób podkreślić?

c) W jakich innych utworach motyw miłości dwojga ludzi jest głównym wątkiem fabularnym?

d) Jak Pan/Pani uważa, czym różni się miłość przedstawiana w literaturze pięknej, od tej, o której możemy przeczytać w tzw. “harlequinach” – romansach?

4. Temat: Obraz miasta w literaturze – motyw miasta.

Lektury:

- Dostojewski F. – Zbrodnia i kara
- Balzac H. – Ojciec Goriot
- Prus B. – Lalka

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Jakie cechy wspólne można znaleźć w obrazowaniu miasta w pozytywizmie?

b) Czy zna Pani współczesne powieści/ utwory poetyckie, które skupiają się na motywie miasta? Jakie?

c) Czy dziś postrzegamy obraz miasta tak samo jak w przeszłości?

d) Dlaczego uważa Pan/Pani, że na przykładzie wybranych lektur najlepiej jest mówić o motywie miasta?

5. Temat: Syberia w literaturze polskiej i obcej XIX i XX wieku.

Lektury:

- Dostojewski F. – Zbrodnia i kara
- Mickiewicz A. -  Dziady
- Sołżenicyn A. – Jeden dzień Iwana Denisowicza
- G. Herling-Grudziński – Inny świat

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Cz polskie i rosyjskie literackie ujęcia tematu Syberii różnią się od siebie? W jaki sposób?

b) Jak się Panu/Pani wydaje, w jakim celu poeci i pisarze opisywali Syberię?

c) Jak wyglądało życie “sybiraków”?

d) Dlaczego wybrał/a pan/Pani ten temat?

Pytania komisji – matura z polskiego

Pytania komisji – matura z polskiego

W tej notce o domu, kobiecie, miłości i zbrodni. Gdyby nie chodziło o prezentację maturalną, można byłoby pomyśleć, że to świetny zestaw do napisania pasjonującego kryminału.

Zapraszam do przeczytania przykładowych pytań, które mogą się pojawić podczas ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego.

1. Temat: Motyw zbrodni w literaturze.

Lektury:

-  Biblia – Kain
- “Król Edyp”- Sofokles
-  “Makbet”-W. Szekspir
-  “Balladyna”- J. Słowacki
-  “Zbrodnia i kara”- F. Dostojewski

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Jak Pan/i myśli, czemu służy przedstawianie zbrodni w literaturze?

b) Na czym dokładnie polegało rozumowanie Raskolnikowa (jego filozofia)?

c) Czym różni się obrazowania zbrodni w antyku (“Antygona”) od teatru szekspirowskiego? (“Makbet”) 

d) Jakie jeszcze rodzaje zbrodni zostały napiętnowane w Biblii?

2. Temat: Topos domu w literaturze.

Lektury:

-Homer ,,Odyseja”
- Stefan Żeromski ,,Ludzie bezdomni”
- Eliza Orzeszkowa ,,Nad Niemnem”
- Adam Mickiewicz ,,Pan Tadeusz”
- Jan Kochanowski ,,Na dom w Czarnolesie”

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Czym różni się topos domu od motywu domu?

b) W czym są do siebie podobne “domy” Mickiewicza i Kochanowskiego?

c) Czy można powiedzieć, że bezdomność bohaterów “Ludzi bezdomnych” jest domem? Dlaczego tak/nie?

d) Jakie znaczenie ma dom dla poszczególnych mieszkańców Korczyna?

3. Temat: Portrety kobiet w literaturze.

Lektury:
- S. Żeromski – “Przedwiośnie”
- G. Zapolska – “Moralność Pani Dulskiej”
- W. Szekspir – “Makbet”

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Czy bohaterki Szekspira i Zapolskiej są do siebie podobne? W jaki sposób? / Dlaczego?

b) W jakich innych dziełach literackich motyw kobiety zajmuje dominującą pozycję?

c) Jak zmieniał się portret kobiety w literaturze?

d) Czy chciałaby się Pani zaprzyjaźnić z Joasią Podborską? Dlaczego?

4. Temat: Miłość do kobiety jako siła destrukcyjna i budująca.

Lektury:
- Petrarka “Sonety do Laury”
- Prus “Lalka”
- Dostojewski “Zbrodnia i kara”
- Szekspir “Makbet”

Jakie pytania może zadać komisja?

a) Czy uważa Pani/Pan, że bez żony, Makbet nie dopuściłby się zbrodni? Dlaczego?

b) Jakie inne funkcje pełni miłość jako motyw w dziełach literackich?

c) Dlaczego, według Pani/Pana, miłość jest tak często opisywana w literaturze?

d) W jakich jeszcze utworach występuje motyw miłości?

Wypracowanie o miłości – Pawlikowska-Jasnorzewska

Dostałam dziś list, którego autorka prosi o pomoc w napisaniu wypracowania o miłości. Ma je stworzyć na podstawie lektury poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Chodziło tu m.in. o wiersze: “Ogród”, “Miłość”, “Listy”. Odpowiedziałam:

Wypracowanie o miłości to niełatwa sprawa, ponieważ łatwo zamienić ciekawy temat o którym dużo już napisano, w banał. Stąd dobrze, że otrzymała Pani pomoc w postaci wierszy Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Miłość w poezji Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej jest pokazana specyficzny, kobiecy sposób. Jej krótkie, ulotne wiersze zaznaczają temat, niczego nie dopowiadają. Na podstawie jej poezji, można stworzyć opis miłości.

1) “Miłość” Pawlikowska-Jasnorzewska – brak miłości, podmiotu swoich uczuć doprowadza do swoistego “obumierania”. Z bólem po rozstaniu nie można sobie poradzić, trzeba go przeżyć. A jednak, bohaterka liryczna (wiemy, że to kobieta) mówić, że “można żyć … bez powietrza!”. Jest to swoisty paradoks. Bez miłości da się przetrwać, ale jest to tylko żałosna wegetacja.

2) “Ogród” Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej- miłość porównana jest tu do wiosny budzącej się z odrętwienia. “Wczoraj kwitło moje serce. Dziś jaśmin.”

3) “Listy” Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej – tu miłość ukryta jest pod figurą listów miłosnych, które bohaterka wiersza pali. “A żeście z ognia powstały, / więc w ogień się obrócicie!” – listy, które powstały z “ognia” miłości muszą spłonąć w tym całkiem fizycznym ogniu. Ich treść pozostanie tylko i wyłącznie pomiędzy kochankami.

Jak to napisać?

Jeśli chodzi o samo wypracowanie, to warto zacząć od tezy. Wystarczy przedstawić krótko temat naszej pracy – piszemy o miłości na podstawie poezji Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.

W głównej części pracy opisujemy miłość widzianą oczami poetki. Warto tu podzielić motyw na kilka podkategorii – początek miłości (zakochanie), romans (miłość spełniona), miłość niespełniona, zmierzch miłości, koniec miłości. Wtedy będzie łatwiej podzielić temat.

Każdy z tych działów warto okrasić przykładem z wierszy, to uatrakcyjni nasz wywód.

W zakończeniu można podsumować to, co do tej pory napisaliśmy, więc zebrać wnioski z naszych rozważań. Wypracowanie o miłości wcale nie musi być banalne i nudne. Warto zastanowić się nad ciekawą puentą, którą domknie rozważania i pozostawi kuszący niedosyt u czytelników.

Prezentacja maturalna – motyw miłości

Pisałam już o literaturze podmiotu do tematu motywu miłości. Artykuł: Bella i Edward – motyw kochanków – prezentacja maturalna, dotyczył kwestii motywu kochanków w prezentacji maturalnej. Dziś podam kilka tytułów źródeł, które mogą się przydać w tworzeniu prezentacji.

O miłości w literaturze napisano wiele. Ważne jednak, żeby podawać książki i artykułu, które faktycznie pomogły w przygotowaniu planu prezentacji, a nie pozycje “z księżyca”. Komisja zazwyczaj pyta o bibliografię, więc nie ma co ryzykować.

Jeśli idzie o motyw miłości, prezentacja maturalna może być oparta na poniższych źródłach:

1) W. Iwańczak, W poszukiwaniu ideału – o rycerzach Okrągłego Stołu,  “Przegląd Humanistyczny”, 1997  nr 6, s. 57-67. – ten adres przyda się tym, którzy opisują motyw miłości w “Dziejach Tristana i Izoldy”

2) W. Kopaliński, Leksykon wątków miłosnych, Warszawa 2002.

3) Miłość romantyczna w: “Cogito”, 2003 nr 21, s. 90

4) Motyw miłości w literaturze w: “Cogito”, 2003, nr 9, dod., s. 8-9

Te cztery propozycje, które łatwo odnaleźć powinny pomóc w przygotowaniu prezentacji maturalnej.

Bella i Edward? – motyw kochanków – prezentacja maturalna

Jedna z moich korespondentek przygotowuje pracę maturalna na temat motywu kochanków w literaturze. Wybrała już lektury, jednak ma dwie niepewności. Po pierwsze, nie wie, czy w prezentacji można wykorzystać literaturę popularną (tzw. romans) i czy wiersz “Orfeusz i Eurydyka” jest dobrym wyborem. Przede wszystkim jednak - jak pociągnąć tropy interpretacyjne tekstu Miłosza. Odpowiedziałam:

Przede wszystkim, wiersz Miłosza dotyka problemu sztuki, właściwie poezji. To ona, a nie Eurydyka jest bohaterką wiersza. Eurydyka posiada również ogromne znaczenie w tekście. To ona “uczłowiecza” Orfeusza, sprawia, że nie jest on pochłonięty przez poezję. Kiedy jej nie było: “Muzyka nim władała. Był wtedy bezwolny. Poddawał się dyktowanej pieśni, zasłuchany. Jak jego lira, był tylko instrumentem”. Warto również podkreślić znaczenie “słowa” jako tego, co potrafi zbudzić ze śmiertelnego snu. Poezja ma wiec moc wskrzeszania – więc moc boską.

Powinna się Pani skupić nad dwoma kochankami Orfeusza: poezją i Eurydyką. Ten swoisty “trójkąt” tworzy całą historię. Akcja rozgrywa się między nimi. Trzeba też zwrócić uwagę na grupy motywów: podziemnych (Hades) oraz ziemskich (świat).

Jeśli chodzi o wykorzystanie literatury popularnej, takiej jak romans, kryminał, część fantastyki, to oczywiście można ją umieścić w pracy. Komisja powinna docenić fakt mierzenia się z popkulturą. Stąd też do motywu kochanków, można bez problemu wybrać sagę “Zmierzch” Stephenie Meyer. Opowieść o miłości Belli i Edwarda nie odbiega (fabularnie) zbyt daleko od historii Romea i Julii. Kultura masowa kopiuje pewne wzory, używa swoistych kalek. Ważne jest, żeby je zauważać. Stąd rozważanie motywu miłości, rozstania, romansu w “Zmierzchu”, “Księżycu w nowiu”, “Zaćmieniu”, czy małżeństwa w “Przed  świtem”, to bardzo ciekawa sprawa, która może nas zaprowadzić do ważnych wniosków.

Diabeł, Kordian i młoda miłość – prezentacja mturalna

Dostałam dziś bardzo ciekawą wiadomość. Mój korespondent pytał o postać diabła pojawiającą się w “Kordianie” Juliusza Słowackiego. Odpisałam następująco:

Motyw diabła w “Kordianie” to złożona sprawa. Kordian spotyka Diabła w szpitalu. Paradoksalnie, Szatan jest tu przedstawiony jako Doktor. Diabeł Słowackiego chce, aby Polacy walczyli z wrogiem (zaborcami) tak, jak on sam walczył z Bogiem. To bardzo ciekawe ujęcie tematu. Sam Kordian wydaje się człowiekiem kierowanym przez siły piekielne. Jest to, jak się wydaje nawiązanie do Konrada z III cz “Dziadów”, który przecież z mocami piekielnymi również miał do czynienia.

Kolejne “maturalne” pytanie, które dziś otrzymałam, dotyczyło motywu młodość (właściwie miłości w młodości :) ). Jakie książki warto zaprezentować przy takim temacie? Odpowiedziałam:

Temat: “Wizja młodości w literaturze oraz innych dziełach kultury” to bardzo szerokie zagadnienie. Myśląc o lekturach, które mogłaby Pani omówić, na pierwszy plan wysuwa się “Romeo i Julia”. Dobrym przykładem byłoby też opowiadanie Iwaszkiewicza pt.: “Kochankowie z Marony”.Omówienie tych dwóch książek okazałyby się ciekawe, jeśli miałaby Pani ochotę je porównać. Pisałam, o ile pamiętam, o “Madame” Libery. Jej bohaterem jest chłopak zakochany w swojej nauczycielce. To wspaniały przykład realizacji motywu, o którym Pani pisze.