Imiesłów przymiotnikowy przeszły bierny – wyjaśnienie

Teraz przyszła kolej na kolejny imiesłów, jednak najpierw o imiesłowach ogólnie. Sama będąc w szkole miałam kłopoty z tym, jak określać imiesłowy i jak znaleźć ten, o który chodzi. Nie byłam też mistrzem gramatyki. Zmieniło się to wtedy, kiedy zrozumiałam, że logika rządzi się prawami logiki.

Jako humanistka stoję z logiką nieco na bakier, nie zmienia to jednak tego, że w gramatyce najważniejsze jest kombinowanie. Zazwyczaj bardzo trudne definicje kryją w sobie intuicyjne odpowiedzi i podpowiedzi. Podobnie jest z imiesłowami. Ich długie nazwy trudno zapamiętać, jeśli ich nie rozumiemy. Warto więc starać się zrozumieć.

Dziś o imiesłowie przymiotnikowym przeszłym biernym. To co w nim najważniejsze, to to, że odnosi się do przedmiotu czynności wykonywanej przez podmiot. Rozpiszmy sobie nasz imiesłów tak, aby wszystko było jasne.

Imiesłów przymiotnikowy przeszły bierny:

- przymiotnikowy – odopowiada na pytania jaki? który?

bierny – oznacza to, że tworzymy go z czasowników przechodnich czyli takich, z których można stworzyć stronę bierną

- przeszły – oznacza to, że używamy formy przeszłej

Imiesłów ten tworzymy za pomocą końcówek: -ny, -na, -ne i -ty, -ta, -te, -ony, -ona, -one

Wybierzmy sobie przykładowy bezokolicznik: wybrać

Stwórzmy czasownik w czasie przeszłym: wybierałem

Stwórzmy imiesłów, pamiętając, że powinien być bierny: wybrany

A teraz przykład: Wybrany przez chłopców przywódca bardzo szybko abdykował na rzecz Tomka Sawyera.

- wybrany – odpowiada na pytania (jaki? który?), znajduje się w czasie przeszłym (był wybrany kiedyś), został wybrany biernie (to jego wybrali, a nie on wybrał), posiada końcówkę “-ny”.

Imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny

Często spotykam się z problemem związanym z imiesłowami. Problem ten, najkrócej można określić słowami: zbyt dużo, zbyt skomplikowane, dziwne, nielogiczne. Problem imiesłowowy zazwyczaj związany jest z niezrozumieniem tego, czym jest imiesłów i dlaczego nie możemy nazwać go przymiotnikiem, przysłówkiem czy – czasownikiem.

Dziś o imiesłowie przymiotnikowym. Imiesłowy to formy czasownika, które mają cechy rzeczowników lub przymiotników. Imiesłów przymiotnikowy posiada cechy przymiotne. Występuje w stronie czynnej i biernej, a na dodatek we wszystkich dwóch czasach. Jak widać, nie jest to sprawa łatwa. Przyjrzyjmy się imiesłowom.

1) Imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny – to imiesłów, który odnosi się do wykonawcy czynności w czasie teraźniejszym. Dobrym przykładem jest zdanie: Biegające dziecko macha ręką do mamy.

Imiesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny tworzy się od czasowników niedokonanych, dodając do nich końcówki:
- ący
- ąca
- ące

Jak stworzyć imesłów przymiotnikowy teraźniejszy czynny krok po kroku?

1) Wybieramy bezokolicznik, przykładowo: pisać.

2) Tworzymy formę niedokonaną, przykładowo 1 os l poj.: piszę

2)  Teraz możemy skorzystać z wrodzonej inteligencji i zdolności kombinatorski.Nasz imiesłów możemy rozłożyć na czynniki pierwsze. Jego nazwa jasno pozwala nam określić, co zrobić ze słowem.

- przymiotnikowy – wiemy, więc, że powinien kojarzyć się z pytaniem “jaki? który?”

- teraźniejszy - określa nasz czas, znaczy to, że nie możemy stworzyć formy od czasownika dokonanego (na przykład napisałem).

- czynny – czynny to taki, który się dzieje, coś robi, znajduje się w stanie działania

Podsumowując, nasz imiesłów będzie określał (przymiotnikowy) osobę, która robi coś (czasownik) teraz (teraźniejszy), znajduje się w trakcie robienia czegoś (czynny).

Nasz imiesłów będzie brzmiał (w swoich formach): piszący, pisząca, piszące

Stwórzmy teraz zdanie, które pozwoli nam zauważyć to, jaką rolę spełnia imiesłów.

Bolek to ten piszący chłopiec, który siedzi w pierwszej ławce.

Imiesłów dookreśla tu podmiot. W zdaniu zajmuje rolę przydawki lub okolicznika.