Jak napisać notatkę?

Formy wypowiedzi – notatka: Jak napisać notatkę?

Dostałam ostatnio pytanie o to, jak napisać notatkę. Chodziło tu o notatkę z wiecu, który odbywa się w “Księdze dżungli“.

Notatka rządzi się swoimi prawami. To forma, która nie wymaga rozbudowanego stylu, jest dość zwarta i krótka, chodzi w niej o konkrety – więc o informacje.

Jak napisać notatkę?

1. Wybieramy to co najważniejsze – podajemy fakty, nazwy, imiona, daty.

Na przykład, robiąc notatkę ze spotkania, napiszemy kto, kiedy, gdzie się spotkał, a również kto, co dokłądnie, jak opowiedział.

2. Zdania mają być krótkie, można wypunktowywać.

Chodzi o skrótowe przedstawienie tego, co się wydarzyło.

3. Układ notatki powinien być klarowny, poukładany, dokładny.

Chodzi o to, aby notatkę podzielić na określone części, których potem będziemy się trzymać. Przykłądowo, jeśli piszemy notatkę ze spotkania, warto, żeby była podzielona na wstęp, rozwinięcie zakończenie.

Wstęp: gdzie, kiedy odbyło się spotkanie

Rozwinięcie: przedstawienie konkretnych haseł, idei, zdań wygłaszanych podczas spotkania (W skrócie: kto? co? po kim?)

Zakończenie: Tu zapisujemy wnioski, uzgodnienia, jak odbyło się zakończenie np. spotkania.

4. Notatka powinna być czytelna i przejrzysta.

Notatka może też przybrać nieco inną formę. Jaką? Zapraszam do przeczytania notatki prasowej z bitwy z Moskwą opisanej przez Paska w „Pamiętnikach”.

Cechy form wypowiedzi – jak to krótko opisać?

Pytanie, które ostatnio dostałam dotyczyło krótkiej charakterystyki różnych form wypowiedzi. Najłatwiej jest je określić na podstawie przykładów, które również dołączam doc poniższego spisu i opisu :) :

1. Opowiadanie - cechuje się fabułą, występowaniem postaci, akcja jest jednowątkowa, jest pisane prozą. Może zawierać również dialogi. (na przykład: Co się wydarzyło w cmentarnej kaplicy)

2. Opis przedmiotu/postaci – opisuje postać lub przedmiot, jej wygląd zewnętrzny, jaką rolę zajmuje  w świecie przedstawionym. (Opis tarczy Achillesa w “Iliadzie”)

3. Opis dzieła sztuki - opisuje to, co przedstawia dane dzieło sztuki, charakteryzuje formę w jakiej zostało ono wykonane, przedstawia jej autora oraz tytuł.

4. Sprawozdanie - najważniejszym celem sprawozdania jest relacjonowanie faktów. Opisuje wydarzenie w którym się brało udział. Opowiada o tym co, gdzie, w jaki sposób się stało.

5. Kartka pocztowa – to wiadomość, którą wysyła jedna osoba do drugiej. Jest ona krótka, nie zawiera dużej ilości faktów.

6. List – to dłuższa forma wypowiedzi, którą pisze nadawca do odbiorcy.

7. Telegram - to kolejna forma wypowiedzi, któa pisze nadawca do odbiorcy, jest ona jednak bardzo krótka, lakoniczna, zazwyczaj składa się z kilku, kilkunastu słów.

8. Zaproszenie – ta forma informuje adresata o tym, że został zaproszony do udziału w jakimś wydarzeniu. Jest krótkie, zawiera informacje na temat tego, kiedy odbędzie się dane wydarzenie i gdzie. Zaproszenie powinno być zwięzłe i grzeczne.

9. Instrukcja – to zwięzły opis tego, jak posługiwać się danym przedmiotem, lub co zrobić w konkretnej sytuacji.

10. Przepis - to norma prawna, nakaz prawny który nakazuje lub zakazuje jakiejś czynności. Jest zapisany krótko i zwięźle, zazwyczaj występuje w konkretnym kodeksie prawnym.

11. Charakterystyka postaci - to przedstawienie postaci literackiej (lub innej). Określa jej wygląd, charakter, zachowanie, cechy. Mówi nam o tym, jakie ta osoba ma przyzwyczajenia, nawyki. (na przykład: Charakterystyka Jacka Soplicy)

Dialog – jak pisać?

Dostałam dziś pytanie o to, w jaki sposób napisać dialog między dwoma bohaterami. Chodziło o rozmowę między Ikarem a Dedalem, dotyczacą upadku Ikara w locie, a także tego, co powiedział Dedal przed lotem do Ikara. Moja odpowiedź brzmiała następująco:

Pisanie dialogu, to dość trudna sprawa. Trzeba nie tylko wiedzieć kim są dla siebie bohaterowie, ale również mieć łatwość stylu. Przede wszystkim, zapraszam do przejrzenia opracowania mitu, które znajdzie Pani na stronie: streszczenia.pl. Dzięki niemu zdobędzie Pani wszystkie informacje potrzebne do stworzenia dialogu. Teraz można zakasać rękawy i usiąść do pracy. Dialog powinien być zapisywany od pauz, na zasadzie:

Dzięki takiemu zapisowi rozmowa będzie przejrzysta i czytelna dla odbiorcy. Z drugiej strony, my też nie pomylimy się przy pisaniu.

W rozmowie Dedala z Ikarem trzeba skupić się na tym, że Dedal ostrzega Ikara przed zbyt wysokim lotem. Może to wyglądać następująco:

-Synu, pamiętaj, abyś nie wzleciał zbyt wysoko. Jeśli słońce zbyt mocno ogrzeje wosk w skrzydłach, będziesz skończony.

- Ależ ojcze, doskonale o tym wiem. Nie rozumiem dlaczego mi o tym przypominasz. Chciałbym polecieć wysoko, żeby zobaczyć całą ziemię.

- Ikarze, pamiętaj, żeby uważać…

- Tato, nie martw się. Polecę tak wysoko jak się da i nic mi się nie stanie.

- Właśnie o to się martwię, synku. Boję się, że nie będę w stanie Ci pomóc, jeśli coś pójdzie źle.

- Nie martw się.

Warsztaty stylu – CHARAKTERYSTYKA

Pisanie charakterystyki jest bardzo trudnym zadaniem. Przede wszystkim, powinniśmy bardzo dobrze znać bohatera (człowieka), którego opisujemy. Stąd też, nawet po przeczytaniu książki, warto sięgnąć po opracowania lektury (na przykład streszczenia.pl), co umożliwi przypomnienie sobie najważniejszych informacji. Warto też zobaczyć, jak wygląda tego typu wypracowanie, na przykładzie prac, które znajdziemy w internecie (na przykład na stronie wypracowania.pl). Kiedy zorientujemy się mniej więcej o czym piszemy i w jakiej formie, wystarczy zakasać rękawy i wziąć się do pracy…

WSTĘP – przedstaw się!

We wstępie charakterystyki musimy przedstawić naszego bohatera. Podajemy wtedy jego dane personalne. Dobrze, jeśli wszystkie infromacje tego typu zgromadzimy na osobnej kartce papieru. W przykładowej charakterystyce (charakterystyka Prometeusza) rozpatrujemy przypadek Prometeusza.

CZĘŚĆ WŁAŚCIWA, więc do rzeczy!

1) Opis zewnętrzny – w tej części opisujemy dokładnie wygląd zewnętrzny bohatera. Określamy nie tylko kolor jego oczu, włosów, kształt nosa czy uszu, ale również wrażenie, jakie sprawia. ( W przypadku Prometeusza, trudno określić jego wygląd. Wiemy jednak, że był tytanem, więc półbogiem :) ).

2) Inteligencja – tu określamy to, jakimi cechami intelektu cechuje się bohater naszej charakterystyki. Czy jest inteligentny? (Prometeusz był bardzo inteligentny. Potrafił oszukać bogów w kwestii podziału ofiar i ukraść ogień).

3) Charakter – dochodzimy do sedna sprawy – opisujemy to, jakim jest nasz bohater. Chodzi tu o wymienienie jego cech charakteru i opisanie przykładów (zazwyczaj), które te cechy obrazują. (Prometeusz był bardzo pewny siebie, ambitny i wytrwały. Chciał pomóc ludziom, bez względu na karę, która go za to spotka. Można go nazwać bohaterem).

- w jaki sposób postrzega świat? – jest pozytywnie nastawiony, optymistyczny, czy też pesymistyczny, lubi działać, czy pozostaje bierny? Lubi przyrodę, czy woli miasto? (Mitologiczny bohater nie mógł stać biernie i patrzeć na niedolę człowieka. Lubił działać i pomagać innym).

- jak odnosi się do innych ludzi? – jest tolerancyjny, a może egocentryczny? Ciepły czy zarozumiały? Cympatyczny czy antypatyczny? Czy jest leniwy czy pracowity? (Tytan miał bardzo dużo empatii, chciał pomagać ludziom, aby mogli spokojnie i dostatnio żyć).

- jak traktuje samego siebie? – jest ambitny? A może bezkrytycznie podchodzi do swoich cech? (Prometeusz podchodził bezkrytycznie do swojej dumy. Wydaje się, że właśni ta cecha doprowadziła go do zguby. Był tak nieustępliwy, że spotkała go straszna kara).

ZAKOŃCZENIE – określ swoje podejście!

W zakończeniu charakterystyki warto napisać, czy dana postać (człowiek) nam się podoba. Chodzi tu o to, abyśmy napisali, czy ją lubimy i dlaczego. Możemy też, oczywiście, napisać, że jej nie lubimy.

(Bardzo podoba mi się postawa Prometeusza, który chciał za wszelką cenę pomóc ludziom. Szkoda, że w naszych czasach nie ma takich bohaterów).


Przykładowe charakterystyki można znaleźć na stronach:

1) Charakterystyka Syzyfa (Mitologia)

2) Charakterystyka Plebana (M. Rej, “Rozmowa między trzema osobami”)

3) Charakterystyka Tartuffe’a (Molier, “Świętoszek”)

Rozprawka – praktyka czyni mistrza

Wiadomości, które codziennie otrzymuję, obfitują w pytania dotyczące form wypowiedzi. Bardzo często pytacie o rozprawkę. Pisałam o niej w artykule pt: Jak pisać? – rozprawka. Dziś postanowiłam napisać o tym, jak zabrać się do pisania konkretnej rozprawki:

Temat: “Despotyzm jest nieludzki i zawsze skierowany przeciwko jednostce, społeczeństwu“, nie jest łatwy. Idzie tu o wartości wyższe, więc o dobro, moralność, etykę i prawdę. Są to wartości niemierzalne, podobnie jak humanitaryzm ( o którym warto też napisać).

Rozprawka na temat Cesarza musi poruszyć temat dochodzenia do władzy, krwawego tłumienia wszelkich “rewolucji” czy prób zyskania jakiejkolwiek autonomii. Nie chodzi tu o niepodległość państwa, ale o niepodległość jednostki, która ma prawo do własnego zdania, opinii, życia, które nie byłoby podporządkowane decyzjom władcy.

Rozprawka na temat DESPOTYZMU (na przykładzie “Cesarza” Kapuścińskiego), powinna poruszyć następujące kwestie:

1) rządy Hajle Sellasje – jak Cesarz traktował innych? Cz zwracał uwagę na dobro jednostki czy grupy społecznej? Czy miały one dla niego jakiekolwiek znaczenie? Czy przejmował się losem swoich poddanych?

2) rządy doradców – w jaki sposób Cesarz dobierał pomocników? Czy troszczyli się oni o naród?

3) warto poruszyć temat władzy absolutnej – Cesarz jest metaforą, a właściwie symbolem władcy absolutnego (takiego jak Stalin, Hitler, czy faraonowie). Czy ten typ rządów jest dobry dla kraju?

Warsztaty stylu- ARTYKUŁ

Napisanie dobrego artykułu jest sztuką kompozycji różnych umiejętności: wdzięku, smaku, wprawnego pióra i analitycznego myślenia. Piszący powinien nie tylko skupiać się na tym, co chce powiedzieć, ale również doskonale ocenić cel (marketingowy „target”), czyli grupę docelową swoich działań. Jest to pierwsza, niepisana zasada tworzenia dobrego tekstu dziennikarskiego…

I Namierzyć cel

Pisząc artykuł powinniśmy wiedzieć, do kogo będziemy się zwracać, kto jest celem naszej wypowiedzi. Inaczej napiszemy artykuł do gazetki szkolnej (skierowanej dla kolegów), a inaczej na lekcje języka polskiego (dla nauczyciela). Inne wyznaczniki będą nami kierować, jeśli tworzymy dla gazety, inaczej dla portalu. Grupa odbiorców (cel, w który mierzymy) powinien być określony i w odpowiedni sposób oceniony.

II Wycelować w temat

Pisząc artykuł, powinniśmy dokładnie skonkretyzować temat i zbadać go. Jeśli podczas pisania nie będziemy znać podstawowych faktów, analiz, informacji dotyczących naszej „działki”, z pisania nici. Czytelnicy bardzo szybko zorientują się, że nie jesteśmy wiarygodnym źródłem informacji. W takim przypadku nie przyjmą naszego zdania za swoje, a o taki właśnie podstęp chodzi w pisaniu artykułów.

III Zrobić rozpoznanie w terenie

Kiedy wybierzemy już temat, musimy przeprowadzić własne badania. Google (lub inne wyszukiwarki), rozmowa z ludźmi, wywiady, analiza problemu na przestrzeni czasu… To wszystko metody, które pozwolą nam dojść do upragnionego celu- zdobyć obfity materiał, dzięki któremu napiszemy nasz tekst. Wszystko jedno czy dotykamy problemu poważnego (głód w Etiopii) czy też tego, z naszego podwórka (brak boiska przy szkole). Trzeba zapamiętać, że nie ma tematów błahych- są tylko kiepscy dziennikarze!

IV Wypalić słowem

Znamy już cel, czyli grupę do której kierujemy nasz przekaz. Określiliśmy temat, i przeprowadziliśmy „badania”. Teraz czeka nas to, co najważniejsze- pisanie. Aby artykuł wspiął nas na dziennikarskie wyżyny, musimy użyć wszystkich naszych najlepszych zdolności: bustrego oka, ostrego pióra, bezkompromispowego spojrzenia. Warto przetykać tekst ciągły fragmentami rozmów, które przeprowadziliśmy, a również faktami, o których dowiedzieliśmy się z internetu i innych źródeł. Używajmy zdań złożonych i prostych- naprzemiennie. Okraśmy nasz artykuł fascynującym leadem i intrygującymi śródtytułami.

V Chwycić zdobycz

Kiedy nasza praca dobiega końca, zastanówmy się nad tytułem. Ma on niebagatelne znaczenie- to on skłoni czytelników do sięgnięcia po gazetę w kiosku. To tytuł ma moc „przytrzymania” uwagi internautów na kilka sekund, które są nam potrzebne do osiągnięcia sukcesu.

Kartka z pamiętnika- jak pisać?

W ostatniej notce zapowiedziałam, że przez jakiś czas będę się zajmować kłopotliwymi gatunkami literackimi. Dziś – kartka z pamiętnika.

Kartka z pamiętnika wydaje się dość łatwym gatunkiem. Jednak, kiedy chodzi o stronę z pamiętnika bohatera literackiego, kwestia nie jest już tak prosta. Otrzymałam ostatnio list z pytaniem, w jaki sposób stworzyć pamiętnikarską notatkę Odyseusza. Dodatkowym utrudnieniem był wymóg niebanalnego przedstawienia tematu, które miało zaowocować lepszą oceną. Moja odpowiedź brzmiała następująco:

Przede wszystkim warto zastanowić się nad formą, w jakiej chce Pan/Pani napisać swoją pracę. Ciekawą propozycją byłoby zapewne napisanie tekstu stylem współczesnym (młodzieżowym).

Zdecydowanie trzeba wykazać się inwencją – wiedzieć o czym się chce pisać i ubrać to w poprawny styl i interpunkcję (pamiętnik to forma w której dla wyrażenia emocji możemy użyć sporej, jednak nie nadmiernej ilości wykrzykników, pytajników, wielokropków, itd.).

Trzeba też pamiętać o wyznaczniku gatunkowych – podaniu daty.

W kartce z pamiętnika najważniejsza jest inwencja. Jeśli narratorem ma być bohater literacki, warto przypomnieć sobie jego charakterystykę, a również główne wątki utworu. W tej formie wypowiedzi liczy się również styl. Dobrym „chwytem”, którego użycie zdynamizuje nasz tekst jest naprzemienne używanie zdań prostych i złożonych. Możemy również posłużyć się sporą ilością znaków podkreślających emocje- takich jak na przykład wykrzykniki. Nie można zapomnieć o tym, że narracja pamiętnikarska jest pierwszoosobowa (poszedłem, pomyślałem). Równie ważne jest podanie daty.

Schemat dla wzrokowców :)

kartka z pamiętnika

Esej porównawczy- jak pisać?

Pisanie wypracowania, w którym mamy wykorzystać konkretną formę (np. list czy kartka z pamiętnika) nie jest wcale łatwym zadaniem. Jedni nie lubią opowiadań, inni są znudzeni charakterystyką lub rozprawką. Prawdziwy problem powstaje wtedy, kiedy nie do końca wiemy czym jest dany gatunek i co go charakteryzuje.

W kilku kolejnych notkach postaram się opisać niektóre gatunki literackie, które mogą okazać się kłopotliwe. Zacznę od eseju porównawczego.

Jakiś czas temu otrzymałam wiadomość, w której zostałam zapytana o formę eseju porównawczego. W tym konkretnym przypadku chodziło o porównanie dwóch tekstów poetyckich.

Odpowiedziałam:

Przy porównaniu dwóch utworów literackich można obrać dwie drogi działania: linearną (oznacza to oddzielną analizę dwóch tekstów z końcowym podsumowaniem podobieństw i różnic) lub problemową ( równoległe rozważanie konkretnych motywów – ich podobieństw i różnic w obydwu tekstach). Choć druga metoda wydaje się trudniejsza, daje o wiele lepsze rezultaty.



Czytaj dalszą część wpisu