Dostałam dziś pytanie o to, jak porównać portrety Żydów, pojawiające się w różnych epokach literackich. Sprawa jest tym trudniejsza, że chodzi tu o prezentację maturalną. Odpowiedziałam:

Wybrała Pani lektury, które w ciekawych i niebanalny sposób mówią o kulturze żydowskiej. Przede wszystkim, w takim porównaniu, chodzi tu nie o samych Żydów, ale o to, jak my – Polacy, ukazywaliśmy ich w literaturze. Trzeba pamiętać, że ta grupa społeczna, choć czasem uważana za hermetyczną, należała i należy do społeczeństwa polskiego.

Pozytywizm cechuje się (prawie zawsze) podejściem antysemickim. Było to uwarunkowane społecznie i gospodarczo. Konopnicka zwraca uwagę właśnie na aspekt antysemicki w społeczeństwie polskim. Z kolei “Zdążyć przed Panem Bogiem” Krall, to poruszająca historia Żyda, który opowiada o swoich losach. Żydzi są w niej przedstawieni jako zwyczajni ludzie, którzy powinni mieć prawo do tego, aby żyć i umierać w spokoju i na wolności.

Niestety, czasy II wojny światowej sprawiły, że skrywany dotąd antysemityzm, wybuchł ze zdwojoną siłą, a “zakończenie kwestii żydowskiej” stało się jednym z głównych celów nazistowskich. Stąd Auschwitz, getta, masowe egzekucje, traktowanie Żydów gorzej niż zwierzęta. Tu warto przypomnieć o książce pt.: “Dziewczynka w czerwonym płaszczyku” Romy Ligockiej, która opowiada o losach dziewczynki – Żydówki, w czasie wojny. Porównanie portretów Żydów powinno uwzględniać to, czy przedstawianie tej grupy etnicznej w literaturze się zmieniło, czy też nie. Wnioski należą do Pani.

Warto tu też przypomnieć o tym, jak Żydów i Polaków przedstawiano w “Lalce” Prusa, a teraz w “Strachu” Grossa. Powinno to Pani pomóc. Zapraszam do dalszej korespondencji.




Podobne posty